Marek, mój mąż, bawił się w najlepsze na naszej działce. Słyszałam śmiechy, brzęk kieliszków, gwar rozmów. Siedział tam z całą swoją rodziną: teściową Krystyną, bratem Darkiem z żoną, siostrzeńcem Patrykiem. I jeszcze z dziesięcioma osobami, które widywałam raz do roku, na cudzych weselach albo pogrzebach. A Marek stał na czele stołu, jak prawdziwy gospodarz, i wznosił toast za zdrowie wszystkich, którzy chcieli go słuchać.
Ścisnęłam klucze w dłoni tak mocno, że poczułam ich zimny metal na skórze. Jeszcze rano próbowałam sobie tłumaczyć, że może gdzieś je przełożyłam, może schowałam w innym miejscu. Przetrząsnęłam cały dom. Zajrzałam do każdej torebki, do każdej kieszeni, do każdego pudełka po butach. Nic. Te pieniądze — trzydzieści tysięcy złotych — rozpłynęły się jak dym z grilla.
Przez dwadzieścia cztery lata małżeństwa Marek był inny. Kiedy dzieci były małe, to on wstawał do nich w nocy. To on budował huśtawkę na działce i uczył syna jeździć na rowerze. To on umiał naprawić cieknący kran, wymienić bezpieczniki i przyrządzić schabowego tak, że cała rodzina prosiła o dokładkę. A potem firma, w której pracował jako kierownik zmiany, zbankrutowała. Na początku mówił, że to chwilowe. Potem, że szuka czegoś „godnego siebie". Potem przestał w ogóle o tym mówić.
Minęło dziesięć miesięcy. Dziesięć miesięcy, podczas których ja pracowałam na dwa etaty, brałam nadgodziny w co drugi weekend, a on jeździł na ryby, malował płot i przekonywał wszystkich, że „dojrzewa do decyzji".
Szłam teraz przez trawnik, a żwir chrzęścił pod moimi trampkami. Teściowa Krystyna pierwsza podniosła głowę znad talerza.
— O, Beata! — zawołała z uśmiechem, który znałam zbyt dobrze. — Co za miła niespodzianka! Marek, patrz, kto do nas zawitał.
Marek odwrócił się powoli. Na jego twarzy mignęło coś, czego nie umiałam nazwać — nie strach, raczej irytacja, jak u aktora, któremu ktoś przerwał monolog. Ale zaraz przykleił ten swój szeroki, gościnny uśmiech.
— No w końcu jesteś! Siadaj, kochanie, zaraz ci nałożę sałatki.
Nie siadłam. Podeszłam prosto do stołu i popatrzyłam na półmiski. Pieczony łosoś, wędliny z dobrej firmy, sałatki w kryształowych miskach, które dostaliśmy od mojej mamy na dziesiątą rocznicę ślubu. Pośrodku stała butelka osiemnastoletniej whiskey.
— Co świętujemy? — zapytałam, a mój głos zabrzmiał zbyt cicho, zbyt spokojnie.
— Darek dostał awans! — Marek uniósł kieliszek. — Kierownik działu sprzedaży! Trzeba było to uczcić.
Darek pokiwał głową, zadowolony jak dziecko, które pierwszy raz dostało od rodziców klucze do samochodu. Teściowa patrzyła na niego z dumą. A ja wiedziałam swoje.
— Za jakie pieniądze? — zapytałam.
Marek zmrużył oczy.
— Beata, no co ty…
— Pytam poważnie. Za jakie pieniądze to wszystko?
Zapadła cisza. Taka, w której słychać tylko wiatr szumiący w czereśniach i muszki krążące nad jedzeniem. Teściowa przestała się uśmiechać. Siostrzeniec Patryk wbił wzrok w swój talerz i udawał, że go tam nie ma.
Marek westchnął, jakby chodziło o drobiazg.
— Wziąłem z tej koperty w twojej szufladzie — powiedział wreszcie. — Przecież to na takie okazje.
Poczułam, jak coś mi się zaciska w gardle. Nie płakałam. Nie krzyczałam. Wbiłam paznokcie w skórę dłoni i czekałam, aż fala gorąca przejdzie.
— Na takie okazje? — powtórzyłam. — Czyli na czyjąś podwyżkę. A to, że ty od dziesięciu miesięcy nie zarobiłeś ani złotówki, to żadna okazja?
— Beato, proszę cię…
— Nie, Marek. — przerwałam mu, a mój głos niósł się po całym ogrodzie. — Koniec. Przez dziesięć miesięcy próbowałam z tobą rozmawiać. W domu, po pracy, po kolacji. Ty zawsze kiwałeś głową, mówiłeś „tak, masz rację", i wychodziłeś na papierosa. Więc teraz powiem tutaj, przy wszystkich. Niech wszyscy usłyszą.
Odwróciłam się do gości. Krystyna wpatrywała się we mnie z otwartymi ustami, Darek odstawił kieliszek, Patryk wciąż unikał mojego wzroku.
— Marek nie pracuje od dziesięciu miesięcy — powiedziałam wyraźnie. — To ja prowadzę dom. To ja płacę rachunki, kupuję jedzenie, opłacam ubezpieczenie samochodu, z którego on korzysta, jeżdżąc na ryby. To ja spłacam kredyt za tę działkę, na której teraz wszyscy siedzicie i zajadacie się łososiem za moje trzydzieści tysięcy złotych.
— Trzydzieści tysięcy? — szepnęła teściowa, jakby ją ktoś uderzył w twarz.
— Tak, Krystyno. Trzydzieści tysięcy. To moje oszczędności. Odkładałam je przez jedenaście lat na czarną godzinę. I ta godzina właśnie nadeszła, tylko wasz syn postanowił je wydać na przyjęcie.
Marek zbladł. Zrobił krok w moją stronę, ale ja cofnęłam się o pół kroku. Wiedziałam, co teraz powie. „To rodzina", „nie wypada", „nie rób scen". Ale ja już dawno przestałam się tym przejmować.
— Nie masz prawa tak przy wszystkich… — zaczął cicho.
— A ty miałeś prawo grzebać w moich oszczędnościach? — odpowiedziałam tym samym tonem. — Miałeś prawo je wydawać, nie pytając mnie o zdanie? Miałeś prawo przez dziesięć miesięcy udawać, że nic się nie dzieje?
Zapadła cisza, długa jak ta noc, w którą nie mogłam zasnąć po tym, jak odkryłam puste dno szuflady. Patrzyłam na niego i po raz pierwszy od bardzo dawna nie czułam nic. Ani gniewu, ani litości, ani żalu. Tylko zimną, czystą pewność, że to koniec.
— Dobrze, Beato — powiedział w końcu Marek, a jego głos był dziwnie miękki, jakby chciał mnie udobruchać. — Popełniłem błąd. Oddam ci te pieniądze. Wszystko ci zwrócę, przysięgam.
— Zwrócisz? — prychnęłam. — Z czego? Z emerytury twojej matki? Z pensji Darka?
Darek podniósł głowę.
— Daj spokój, Beata — wtrącił się. — Nie przesadzaj.
— Ty się nie odzywaj — powiedziałam do niego, a on zamknął usta. — To nie twoja sprawa.
Wróciłam wzrokiem do Marka.
— Nie chcę, żebyś mi oddawał — powiedziałam. — Chcę, żebyś się wyprowadził.
Krystyna wydała z siebie cichy dźwięk, jakby coś utknęło jej w gardle. Marek wyglądał, jakbym go uderzyła w twarz.
— Co?
— Spakuj rzeczy i wracaj do matki. Albo jedź do Darka. To bez znaczenia. Ale z mojego domu masz się wynieść.
— Ale to jest też mój dom! — podniósł głos.
— Mój — powiedziałam cicho, ale tak, żeby wszyscy usłyszeli. — Dom jest przepisany na mnie. Pamiętasz? Po śmierci mojego ojca to ja odziedziczyłam mieszkanie. Ty tylko w nim mieszkasz.
Przez chwilę patrzył na mnie, a ja widziałam, jak w jego oczach gotuje się złość. Ale nie ustąpiłam. Nie zrobiłam kroku w tył. Nie spuściłam wzroku.
— Więc tak chcesz to załatwić? — zapytał.
— Tak.
Odwróciłam się i poszłam w stronę furtki. Słyszałam za sobą szum rozmów, ktoś wstał od stołu, ktoś zapytał „co teraz będzie". Nie obchodziło mnie to. Czułam, jak chłodne wieczorne powietrze wypełnia moje płuca, jak serce zwalnia z szalonego rytmu.
Gdy weszłam do domu, zdjęłam trampki i odstawiłam je na miejsce przy wycieraczce. Mały nawyk z lat małżeństwa. Zanim Marek wróci z działki — a wiedziałam, że wróci późno, jeśli w ogóle — zdążyłam wyjąć z szafy jego torbę podróżną. Włożyłam do niej sześć par majtek, siedem par skarpet, dwie koszule, dżinsy, ładowarkę do telefonu i pastę do zębów. Zostawiłam torbę w przedpokoju. Na wierzchu położyłam kartkę: „Resztę rzeczy przyślę pocztą".
A potem usiadłam w kuchni, przy tym samym stole, przy którym jedenaście lat temu wsypałam pierwsze trzysta złotych do koperty, i zrobiłam to, co powinnam była zrobić już dawno: zmieniłam numer konta, odseparowałam swoje finanse od jego i wysłałam do notariusza zapytanie o to, jak wygląda procedura rozdzielności majątkowej. Trzydzieści tysięcy złotych zniknęło, to prawda. Ale przede mną było jeszcze co najmniej trzydzieści dobrych lat życia. I tym razem zamierzałam je spędzić, nie płacąc za cudze okazje.
